Wat zit er écht in je theezakje? Over plastic, bleekmiddel en heet water

Misschien herken je dit. Je hangt een theezakje in je mok, giet er kokend water op, en kijkt hoe de kleur langzaam verandert. Het ene zakje is doorzichtig en zijdeachtig, een “luxe” piramide. Het andere is helderwit. En soms staat er ongebleekt op, en voelt het zakje bruinig en ruw. Je denkt heel even: ongebleekt… is dat dan goedkoper? Of juist beter? En wat drink ik hier eigenlijk?

Ik vroeg het me ook af. We doen dit elke dag, soms meerdere keren. En juist bij iets wat zo gewoon is, loont het om één keer rustig te kijken wat er nu echt gebeurt.

Want hier zit de kern: als je een theezakje laat trekken, zet je niet alleen de blaadjes. Je zet ook het zakje. Heet water is een verrassend krachtig oplosmiddel, het trekt stofjes uit bijna alles wat je erin hangt. De vraag is dus niet alleen welke thee je drinkt, maar ook waar je die thee in laat weken.

Eerst: welk zakje heb je in handen?

De kleur en het materiaal vertellen je meer dan je denkt.

Een doorzichtig, zijdeachtig piramidezakje ziet er chic uit, maar is meestal van plastic: vaak nylon, PET of polypropyleen. Precies de “luxe” zakjes zijn dus vaak de plastic zakjes.

Een helderwit papieren zakje is gebleekt. Dat felle wit komt niet vanzelf; het papier is lichter gemaakt.

Een bruinig, ongebleekt zakje is juist niet gebleekt. En hier mag ik je intuïtie even bijsturen: ongebleekt betekent niet “goedkoop”. Het betekent meestal dat er een bleekstap is overgeslagen, dus minder chemie, niet minder kwaliteit. De goedkope, generieke zakjes zijn juist vaak de spierwitte.

Drie verschillende zakjes, drie verschillende verhalen. Laten we ze één voor één bekijken.

De plastic zakjes: het verhaal van de microplastics

In 2019 verscheen een studie die viraal ging. Onderzoekers van McGill University lieten één plastic theezakje trekken in water van 95 °C, en meldden dat er zo’n 11,6 miljard microplastics en 3,1 miljard nanoplastics uit één zakje in één kop thee terechtkwamen.¹ Dat getal vloog de wereld over.

En hier komt het deel dat je online bijna nooit hoort. Dat getal is waarschijnlijk fors overschat. Een groep Duitse levensmiddelenchemici, onder wie onderzoekers van het Bundesinstitut für Risikobewertung (BfR), keek naar de meetmethode en kwam tot iets ongemakkelijks: de monsters werden vóór het tellen ingedroogd op een siliciumplaatje, en daarbij slaan opgeloste stofjes neer als vaste deeltjes die je vervolgens meetelt alsof het plastic is.² Het BfR schat dat de oorspronkelijke aantallen daardoor twee tot drie ordes van grootte te hoog liggen, duizenden in plaats van miljarden, en dat het aandeel echte microplastics in het lage enkele procenten lag.³

Dat maakt het probleem niet wég. Plastic zakjes geven wel degelijk micro- en nanoplastics af, zeker bij hoge temperatuur. Een recentere studie uit 2024 van de Universitat Autònoma de Barcelona onderzocht zakjes van nylon-6, polypropyleen en cellulose, en zag opnieuw dat er bij het zetten grote aantallen piepkleine deeltjes vrijkomen. Het nieuwe: in een laboratorium werden die deeltjes opgenomen door menselijke darmcellen, vooral door de cellen die slijm aanmaken.⁴

Klinkt dat alarmerend? Dat snap ik. Maar hier moet ik eerlijk zijn, en dat is belangrijker dan een spannende kop. Dit zijn cellen in een schaaltje, geen mensen. Dát deeltjes worden opgenomen, betekent nog niet dát ze ons ziek maken, of bij welke hoeveelheid. De onderzoekers zeggen het zelf: we hebben dringend betere, gestandaardiseerde methodes nodig, en we weten nog niet wat langdurige blootstelling met ons doet.⁴ Het BfR komt op dit moment tot de voorzichtige conclusie dat gezondheidsschade door microplastics in voedsel onwaarschijnlijk is, maar noemt de kennis nog onvolledig.³ De eerlijke samenvatting is dus: de blootstelling is reëel, het effect op de gezondheid is nog onzeker.

De papieren zakjes: het verhaal van bleken en lijm

Papieren zakjes lijken de veilige keuze. En vaak zíjn ze dat ook meer, papier geeft geen microplastics af zoals plastic dat doet. Maar er spelen twee dingen die minder bekend zijn.

Het eerste is bleken. Papierpulp werd vroeger met chloorgas gebleekt, en het chloorbleken van papierpulp is een van de processen waarbij dioxines kunnen ontstaan. Dat zijn stoffen die bij langdurige blootstelling het afweersysteem, het zenuwstelsel, de hormoonhuishouding en de vruchtbaarheid kunnen schaden.⁵ Moderne fabrieken werken zonder chloorgas: ze gebruiken chloordioxide, zuurstof of waterstofperoxide. In een fabriek die zo werkt bleven de gemeten dioxinegehalten in het proceswater onder de wettelijke norm.⁶ Ongebleekt papier omzeilt die vraag simpelweg helemaal.

Het tweede is minder bekend, en in mijn ogen interessanter: epichloorhydrine. Dat is een lijmachtige stof (een zogeheten wet-strength-hars) die aan veel theezakjespapier wordt toegevoegd, zodat het zakje niet uit elkaar valt in heet water. Handig, maar epichloorhydrine is door het internationale kankeronderzoeksinstituut IARC ingedeeld als “waarschijnlijk kankerverwekkend” voor de mens, groep 2A.⁷ En het komt bij heet water in kleine hoeveelheden in je thee terecht. Dit speelt bij gebleekt én ongebleekt papier, want het zit in de stevigheid van het papier, niet in de kleur.

Belangrijk om dit in verhouding te zien. In een Egyptische meting aan zwarte thee lag de berekende dagelijkse inname van epichloorhydrine uit theezakjes gemiddeld ongeveer 55 keer hoger dan uit losse thee, maar bleef de berekende risico-index voor beide onder de waarde waarboven onderzoekers van een gezondheidsrisico spreken.⁸ In dezelfde studie hielp iets heel simpels: het zakje vooraf kort spoelen en niet langer dan twee minuten laten trekken verlaagde de gemeten hoeveelheid.⁸ Niet om bang van te worden, wel om bewust van te zijn.

Dan maar losse thee in een stalen zeefje?

Dit is, puur voor de verpakkingsvraag, de schoonste keuze. Een roestvrijstalen zeefje of theebal bevat geen plastic, geen bleekmiddel en geen lijmhars. Je laat alleen de blaadjes trekken, precies wat de bedoeling is.

Maar je voelde het waarschijnlijk al aankomen, en terecht: ook losse thee is niet automatisch “puur”. De blaadjes zelf kunnen restjes bestrijdingsmiddelen bevatten, afhankelijk van waar en hoe de thee is geteeld. Vooral de in water oplosbare middelen gaan bij het zetten mee je kop in; die vormen het grootste deel van de blootstelling.⁹ Ook zware metalen zijn gemeten: in de Egyptische studie zaten aluminium, lood en cadmium in de thee-infusies ruim onder de geldende richtwaarden.⁸ Dat heeft niets met het zakje te maken en geldt net zo goed voor thee uit een zakje. Een stalen zeefje haalt dus de verpakkingsproblemen weg, maar maakt de thee zelf niet magisch schoner. Kwaliteit van de thee blijft een apart verhaal.

Wat neem ik hiervan mee

Geen paniek, wel een paar rustige inzichten.

De grootste vermijdbare combinatie is plastic plus hitte. Als er één simpele keuze is, is het deze: liever geen doorzichtige plastic piramidezakjes met kokend water. Een papieren zakje is op dat punt een stap rustiger, en losse thee in een stalen zeefje neemt de verpakkingszorgen helemaal weg.

En misschien is dat wel de mooiste les van dit hele onderwerp: een groot, eng getal in een kop is niet hetzelfde als een groot, eng risico voor jou. De wetenschap is hier nog volop aan het uitzoeken. Eerlijk zeggen wat we niet weten is geen zwakte, het is precies wat je mag verwachten van informatie die je vertrouwt.

Heb je gezondheidsklachten waarvan je je afvraagt of ze met voeding of blootstelling te maken hebben? Bespreek dat met je huisarts of een specialist. Deze blog is om je te helpen begrijpen, niet om medisch advies te geven.

Ik laat je achter met een zachte vraag. Welke dagelijkse gewoonte doe je eigenlijk op de automatische piloot en wat zou er veranderen als je er één keer rustig naar kijkt?

Verder lezen

• Polyfenolen: waarom dezelfde bosbes bij jou anders uitpakt
• Werkt dure shampoo écht beter?
• Wat is geld eigenlijk?

---

Bronnen

De cijfers in de tekst verwijzen naar deze lijst.

1. Hernandez, L. M., Xu, E. G., Larsson, H. C. E., Tahara, R., Maisuria, V. B., & Tufenkji, N. (2019). Plastic teabags release billions of microparticles and nanoparticles into tea. Environmental Science & Technology, 53(21), 12300–12310. https://doi.org/10.1021/acs.est.9b02540
2. Busse, K., Ebner, I., Humpf, H.-U., Ivleva, N., Kaeppler, A., Oßmann, B. E., & Schymanski, D. (2020). Comment on “Plastic teabags release billions of microparticles and nanoparticles into tea”. Environmental Science & Technology, 54(21), 14134–14135. https://doi.org/10.1021/acs.est.0c03182
3. German Federal Institute for Risk Assessment. (2025). BfR bewertet Studie zu Teebeuteln und Mikroplastikpartikeln (Mitteilung Nr. 029/2025). https://www.bfr.bund.de/assets/01_Ver%C3%B6ffentlichungen/Mitteilungen_deutsch/bfr-bewertet-studie-zu-teebeuteln-und-mikroplastikpartikeln.pdf
4. Banaei, G., Abass, D., Tavakolpournegari, A., Martín-Pérez, J., Gutiérrez, J., Peng, G., Reemtsma, T., Marcos, R., Hernández, A., & García-Rodríguez, A. (2024). Teabag-derived micro/nanoplastics (true-to-life MNPLs) as a surrogate for real-life exposure scenarios. Chemosphere, 368, Article 143736. https://doi.org/10.1016/j.chemosphere.2024.143736
5. World Health Organization. (2026). Dioxins. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/dioxins-and-their-effects-on-human-health
6. Nakamata, K., & Ohi, H. (2003). Examination of polychlorinated dibenzo-p-dioxins and polychlorinated dibenzofurans in process water of kraft pulp bleaching mill using chlorine dioxide from the aspect of environmental water quality. Journal of Wood Science, 49(6), 525–530. https://doi.org/10.1007/s10086-002-0510-x
7. International Agency for Research on Cancer. (1999). Re-evaluation of some organic chemicals, hydrazine and hydrogen peroxide (IARC Monographs on the Evaluation of Carcinogenic Risks to Humans, Vol. 71). https://publications.iarc.who.int/89
8. Nour, S. M. F., El-Desoky, A. M. M., Hassan, N. A., & Osman, K. A. (2023). Estimated daily intake of epichlorohydrin and certain heavy metals of bagged and loose black teas. Journal of Food Science and Technology, 60(2), 666–678. https://doi.org/10.1007/s13197-022-05652-5
9. Miao, S., Wei, Y., Pan, Y., Wang, Y., & Wei, X. (2023). Detection methods, migration patterns, and health effects of pesticide residues in tea. Comprehensive Reviews in Food Science and Food Safety, 22(4), 2945–2976. https://doi.org/10.1111/1541-4337.13167

De gezondheidseffecten van micro- en nanoplastics bij mensen zijn nog niet vastgesteld; veel bevindingen komen uit laboratorium- en celonderzoek. Genoemde stoffen gaan over sporen, waarbij de relevantie vooral speelt bij langdurige, dagelijkse blootstelling.

Bronnen op deze site staan in APA-stijl, met DOI waar die beschikbaar is. Waarom ik daarvoor kies →